Router và Modem là gì? Cách phân biệt và lựa chọn thiết bị mạng tối ưu

Trong hệ thống mạng gia đình và doanh nghiệp, modem và router là hai thiết bị thường được nhắc đến khi chúng ta bắt đầu thiết lập kết nối Internet. Tuy nhiên, không phải ai trong chúng ta cũng hiểu rõ sự khác biệt giữa chúng cũng như vai trò của từng thiết bị trong việc đảm bảo kết nối mạng ổn định và hiệu quả.

Trên thực tế, modem và router đảm nhiệm những chức năng khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau. Một số thiết bị hiện nay còn tích hợp cả hai chức năng trong cùng một thiết bị, khiến việc phân biệt càng trở nên khó khăn hơn.

Vậy modem và router khác nhau như thế nào? Khi nào nên sử dụng thiết bị riêng biệt và khi nào nên chọn thiết bị tích hợp? Hãy cùng Techspace tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây!

1. MODEM LÀ GÌ?

Modem là viết tắt của "Modulator-Demodulator", một thiết bị có nhiệm vụ chuyển đổi tín hiệu để phục vụ quá trình truyền dữ liệu giữa mạng của người dùng và hệ thống của nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP).

Một mẫu modem điển hình của nhà mạng Viettel

Hiểu đơn giản, modem hoặc thiết bị đầu cuối tương đương đóng vai trò kết nối đường truyền Internet từ nhà mạng đến hệ thống mạng tại nhà hoặc văn phòng. Đối với kết nối Internet cáp quang phổ biến hiện nay, thiết bị được sử dụng là ONT (Optical Network Terminal). ONT tiếp nhận tín hiệu quang từ nhà mạng và chuyển đổi thành tín hiệu phù hợp để thiết bị mạng phía sau có thể sử dụng.

Một mẫu ONT điển hình của nhà mạng FPT

Chức năng chính của modem/ONT:

• Kết nối với nhà mạng: Tiếp nhận đường truyền Internet từ nhà cung cấp dịch vụ.
• Chuyển đổi tín hiệu: Chuyển đổi tín hiệu theo công nghệ truy nhập tương ứng, chẳng hạn từ tín hiệu quang sang tín hiệu điện Ethernet ở cổng mạng.
• Cung cấp kết nối cho thiết bị phía sau: Chuyển tiếp kết nối đến router hoặc thiết bị mạng khác theo cấu hình của hệ thống.

<

Mô hình ONT kết nối với Modem

Tùy công nghệ truy nhập, modem có thể sử dụng đường truyền DSL qua cáp điện thoại hoặc cáp đồng trục. Với mạng cáp quang FTTH, ONT là thiết bị đầu cuối thường gặp. Trong nhiều trường hợp, nhà mạng sẽ cung cấp sẵn cho chúng ta thiết bị ONT hoặc gateway để người dùng không cần tự mua thiết bị đầu cuối tương thích.

*Một số nhà mạng như Viettel, FPT,... sẽ cung cấp toàn bộ thiết bị khi đăng ký gói cước mạng.

2. ROUTER LÀ GÌ?

Router, hay bộ định tuyến, là thiết bị chịu trách nhiệm chuyển tiếp các gói tin giữa những mạng khác nhau. Trong hệ thống mạng gia đình hoặc văn phòng, router thường kết nối mạng nội bộ (LAN) với mạng Internet (WAN), đồng thời giúp nhiều thiết bị cùng truy cập Internet.

Mẫu Router RB750r2 của MikroTik

Nếu modem/ONT đảm nhiệm việc kết nối với đường truyền của nhà mạng, router sẽ quyết định lưu lượng dữ liệu cần được chuyển tiếp đến đâu dựa trên thông tin định tuyến.

Chức năng chính của router:

• Định tuyến dữ liệu: Chuyển tiếp các gói tin giữa mạng nội bộ và những mạng khác theo bảng định tuyến.
• Chia sẻ kết nối Internet: Cho phép nhiều máy tính, điện thoại, camera và thiết bị IoT cùng sử dụng một đường truyền Internet.
• Quản lý mạng nội bộ: Nhiều router tích hợp DHCP để tự động cấp phát địa chỉ IP cho các thiết bị trong LAN.
• Thực hiện NAT: Nhiều router gia đình sử dụng NAT để cho phép các thiết bị có địa chỉ IP riêng truy cập Internet thông qua một địa chỉ IPv4 công cộng.
• Hỗ trợ kết nối Wi-Fi: Các router Wi-Fi tích hợp điểm truy cập không dây, cho phép thiết bị kết nối mạng mà không cần dây Ethernet.
• Tăng cường bảo mật: Tùy model, router có thể hỗ trợ firewall, lọc lưu lượng, VPN, kiểm soát truy cập và các tính năng bảo mật khác.

*Cần lưu ý rằng Wi-Fi không phải chức năng bắt buộc của mọi router. Trong hệ thống doanh nghiệp, router có thể hoạt động độc lập với các access point (AP) chuyên dụng để cung cấp kết nối không dây.

3. SỰ KHÁC BIỆT GIỮA MODEM VÀ ROUTER

Mặc dù thường được sử dụng cùng nhau, modem/ONT và router có những chức năng khác biệt rõ ràng.

Có thể hình dung hệ thống như một tuyến giao thông: modem/ONT cung cấp điểm kết nối với hạ tầng của nhà mạng, còn router đảm nhiệm việc chuyển tiếp lưu lượng đến các mạng và thiết bị đích.

Ví dụ, khi người dùng mở một trang web trên điện thoại, dữ liệu sẽ đi qua mạng Wi-Fi hoặc LAN, được Router chuyển tiếp ra WAN, sau đó đi qua thiết bị đầu cuối và hạ tầng của nhà mạng để đến máy chủ đích. Dữ liệu phản hồi sẽ đi theo chiều ngược lại.

4. MODEM VÀ ROUTER TÍCH HỢP LÀ GÌ?

Hiện nay, nhiều nhà mạng cung cấp thiết bị tích hợp được gọi là Gateway hoặc modem-router. Thiết bị này kết hợp nhiều chức năng trong cùng một phần cứng, có thể bao gồm:

• Chức năng modem hoặc ONT để kết nối đường truyền.
• Chức năng router để định tuyến dữ liệu.
• DHCP và NAT để quản lý kết nối mạng.
• Wi-Fi để kết nối các thiết bị không dây.
• Các cổng Ethernet để kết nối máy tính, switch hoặc thiết bị mạng khác.

Một mẫu modem Viettel tích hợp sẵn ONT và chức năng phát Wi-Fi

Đây là một giải pháp tích hợp có ưu điểm nổi bật là gọn nhẹ, dễ lắp đặt và giảm số lượng thiết bị, dây cáp cần sử dụng. Đây là lựa chọn phù hợp với nhiều hộ gia đình hoặc văn phòng nhỏ có nhu cầu mạng cơ bản.

Tuy nhiên, thiết bị tích hợp có thể bị giới hạn về khả năng mở rộng, tính linh hoạt trong cấu hình hoặc hiệu năng khi số lượng thiết bị và yêu cầu sử dụng tăng lên.

Với các hệ thống nhà hàng, doanh nghiệp,... cần quản lý nhiều VLAN, triển khai VPN, phân tách mạng nội bộ, sử dụng nhiều Access point hoặc xây dựng chính sách bảo mật riêng, việc sử dụng router và các thiết bị mạng chuyên dụng có thể phù hợp hơn.

5. NÊN SỬ DỤNG MODEM VÀ ROUTER RIÊNG BIỆT HAY SỬ DỤNG THIẾT BỊ TÍCH HỢP?

Việc lựa chọn phụ thuộc vào quy mô hệ thống, nhu cầu sử dụng và khả năng quản lý mạng.

- Sử dụng thiết bị tích hợp (Gateway/AIO):

Giải pháp này phù hợp khi:

• Mạng gia đình hoặc văn phòng nhỏ có nhu cầu truy cập Internet cơ bản.
• Muốn đơn giản hóa việc lắp đặt và quản lý.
• Không yêu cầu cấu hình định tuyến hoặc bảo mật quá phức tạp.
• Phạm vi phủ sóng Wi-Fi và số lượng thiết bị vẫn đáp ứng được nhu cầu.

- Sử dụng modem/ONT và router riêng biệt:

Giải pháp này phù hợp khi:

• Cần nâng cấp hiệu năng định tuyến mà không phải thay đổi thiết bị đầu cuối của nhà mạng.
• Muốn triển khai nhiều VLAN hoặc phân tách mạng cho nhân viên, khách và thiết bị IoT.
• Cần các tính năng nâng cao như VPN, firewall, chính sách định tuyến hoặc kết nối nhiều đường truyền WAN.
• Muốn linh hoạt trong việc nâng cấp, thay thế và mở rộng hệ thống.

Một mô hình hệ thống mạng doanh nghiệp tiêu chuẩn

Với mạng doanh nghiệp, router hoặc firewall chuyên dụng có thể kết hợp cùng switch quản lý và hệ thống access point để xây dựng kiến trúc mạng phù hợp với yêu cầu vận hành và bảo mật.

6. BRIDGE MODE LÀ GÌ VÀ KHI NÀO NÊN SỬ DỤNG?

Bridge Mode (chế độ cầu nối) là chế độ hoạt động cho phép thiết bị gateway của nhà mạng chuyển tiếp kết nối mà không thực hiện chức năng định tuyến IP theo cách thông thường. Trong nhiều triển khai, chế độ này được dùng để đưa phần định tuyến về router riêng của người dùng.

Ví dụ, hệ thống mạng có thể được triển khai theo mô hình:

Mô hình Bridge mode cơ bản

Trong mô hình này, Router riêng có thể đảm nhiệm các chức năng như định tuyến, NAT, DHCP, firewall và quản lý mạng nội bộ. ONT vẫn thực hiện chức năng đầu cuối của đường truyền quang.

Một trong những lý do phổ biến để sử dụng Bridge Mode là hạn chế tình trạng Double NAT.

*Double NAT xảy ra khi hai thiết bị liên tiếp cùng thực hiện NAT trên đường đi của lưu lượng mạng. Tình trạng này không sẽ làm giảm tốc độ Internet, nhưng có thể gây khó khăn cho một số ứng dụng hoặc dịch vụ như kết nối VPN, chuyển tiếp cổng (port forwarding), truy cập từ bên ngoài và một số trò chơi trực tuyến.

Trước khi bật Bridge Mode, cần kiểm tra yêu cầu cấu hình của nhà mạng. Một số kết nối yêu cầu thông tin PPPoE, VLAN ID, cấu hình IPTV hoặc các thông số xác thực riêng. Không phải thiết bị hay đường truyền nào cũng hỗ trợ Bridge Mode theo cùng một cách.

7. NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý KHI NÂNG CẤP VÀ LỰA CHỌN THIẾT BỊ MẠNG

Khi lựa chọn modem/ONT hoặc router, người dùng nên xem xét một số yếu tố quan trọng sau:

• Tốc độ đường truyền: Thiết bị cần đáp ứng tốc độ của gói Internet đăng ký. Nếu gói cước đạt 800 Mbps nhưng một cổng Ethernet chỉ hoạt động ở 100 Mbps, tốc độ thực tế qua cổng đó sẽ bị giới hạn đáng kể.
• Chuẩn kết nối: Kiểm tra tốc độ cổng WAN/LAN, chuẩn Wi-Fi, khả năng xử lý lưu lượng và các tính năng cần thiết. Tốc độ ghi trên thiết bị không đồng nghĩa với tốc độ thực tế trong mọi điều kiện.
• Phạm vi phủ sóng: Với nhà nhiều tầng, văn phòng rộng hoặc có nhiều vật cản, có thể cần bổ sung access point hoặc hệ thống Mesh thay vì chỉ thay mỗi Router hoặc Modem.
• Khả năng quản lý: Đối với nhu cầu doanh nghiệp, cần cân nhắc VLAN, VPN, firewall, phân quyền truy cập, quản lý tập trung và khả năng giám sát.
• Khả năng tương thích với nhà mạng: Không phải modem/ONT nào cũng có thể thay thế trực tiếp thiết bị do nhà mạng cung cấp. Cần kiểm tra công nghệ truy nhập và các yêu cầu cấu hình trước khi tiến hành thay thế.

*Một số nhà mạng có thể khóa thiết bị, không thể đăng ký được tín hiệu quang khi khác nhà mạng.

TỔNG KẾT

Modem/ONT và Router là hai thành phần có vai trò khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau trong hệ thống mạng. Modem/ONT đảm nhiệm việc kết nối với hạ tầng của nhà mạng, trong khi Router chịu trách nhiệm định tuyến và quản lý lưu lượng giữa các mạng.

Với các nhu cầu cơ bản, thiết bị gateway tích hợp (AIO) có thể đáp ứng tốt yêu cầu sử dụng. Đối với hệ thống doanh nghiệp hoặc mạng có yêu cầu về hiệu năng, bảo mật và khả năng mở rộng, việc sử dụng router chuyên dụng kết hợp với switch quản lý và access point có thể mang lại sự linh hoạt tốt hơn.

Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai thiết bị sẽ giúp người dùng lựa chọn giải pháp phù hợp, tối ưu hiệu năng và xây dựng hệ thống mạng ổn định, dễ quản lý trong dài hạn.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP (FAQ)